محمّد بن اسحاق در جوانى براى كسب علم به مصر سفر كرد ( 115 ه ) [ 1 ] و در آنجا در مجلس يزيد بن أبى حبيب ( متوفّى در سال 128 ) كه از معاريف محدّثين مصر بود و ديگران حاضر مىشد و در عين حال خود نيز به نقل أخبار مىپرداخت و طالبان علم از وى استماع حديث مىكردند [ 2 ] . ابن اسحاق پس از آنكه از مصر به مدينه بازگشت به كار خود ادامه داد و به املاى اطلاعات و اخبارى كه دربارهء حيات و غزوات رسول اكرم و قصص انبيا و اخبار ملوك عرب جمع آورى كرده بود و نقل أحاديث مربوط به أحكام و سنن پرداخت . در راه تدوين تاريخ زندگانى پيغمبر اكرم صلعم بخلاف أسلاف

--> [ ( - ) ] توصيف مىكند . ابو يوسف يعقوب بن ابراهيم ( 113 - 182 ه ) در كتاب الخراج خود ( سلفيه ، قاهره ، 1346 ) 26 بار ( رجوع شود به فهرست مشيخهء كتاب الخراج ) از محمد بن اسحاق نقل خبر كرده است كه غالب آنها در سيره نيست و مربوط به احكام و سنن است و چند خبر هم نقل مىكند كه در سيره آمده كه آنها هم مربوط به احكام مىشود . همچنين در كتاب الخراج يحيى بن آدم ( 140 - 203 ه ) از او اخبارى در همين زمينه نقل شده است ( رجوع شود به ترجمه و متن عكسى اين كتاب ، بريل ، ليدن ، 1967 ، رجوع شود به مراجع زبانهاى اروپائى شمارهء 4 ) . اما علماى حديث : بخارى از او كمتر نقل حديث مىكند . مسلم ( متوفى در 261 ) احاديث او را از جملهء احاديث حسن به شمار آورده و براى تأييد أحاديث ديگر به او استناد مىكند . دارمى و ابن ماجه و نسائى و ترمذى چون در نقل احاديث خود را به شروط كمترى مقيد كرده بودند از محمد بن اسحاق بيشتر نقل كرده‌اند . در مسند احمد بن حنبل نيز از ابن اسحاق اخبار زيادى نقل شده است . [ ( 1 - ) ] رجوع شود به مقدمهء ووستنفلد صفحهء 6 سطر 26 . [ ( 2 - ) ] غالب مطالب مربوط به شرح احوال محمد بن اسحاق از كتاب فوك ( منابع زبانهاى اروپائى شمارهء 9 ) كه به زبان آلمانى است اقتباس شده است و بمراجع ديگرى هم كه رجوع شده براى تكميل همان مطالبى بوده است كه در كتاب فوك آمده است و فوك به آنها دسترسى نداشته . اين كتاب را دوست گرامى و استاد دانشمند جناب آقاى دكتر عباس زرياب خوئى ترجمه و در جلسات متعدّدى بنگارنده املاء فرمودند در اينجا از محبت و كمك بى دريغ ايشان سپاس گزارى مىكنم .